Тавсифи асари "Таърихи амирони манғитии Бухоро"-и Садриддин Айнӣ

Хабар
    Айнӣ, С. Таърихи амирони манғитии Бухоро [Матн] / Садриддин Айнӣ. – Тошканд, 1923. – 153 с.
 
   Таърихи амирони манғитии Бухоро яке аз асарҳои машҳури устод Садриддин Айнӣ мебошад, ки ҳамаи муҳиббону мухлисони устод Айнӣ ин асарро хондаанд ва ё дар борааш шунидаанд. Устод Айнӣ дар аввали китоб зери унвони «Як ду калима аз тарафи мураттиб» чунин гуфтааст: «Хонандагони гиромиро пинҳон ва пушида мабод, ки мураттиби ин авроқ дер боз дар бораи таърихи амирони манғитии Бухоро татабуъ ва ҷустуҷу доштам. Дар соли 1339 моҳи муҳаррам  (сентябри 1920-и мелодӣ) ба муносибати инқилоби кабири Бухоро ба воситаи маҷаллаи «Шуълаи инқилоб» порча-порча нашраш оғоз карда шуд.
   Чун шуъбаи нашриёти давлатии ҷумҳурияти Бухоро ва назорати маорифи Бухоро ҷамъ ва тадвини ин авроқи парешонро хоҳиш намуд, дигар бора хеле саъй ва кушиш ба кор бурда бо ҳак (пок кардан) ва ислоҳ ва бо илова ва тафсили баъзе мавориди вақоеъ ва таини мабаъ ва маъхазҳо дар қайди калимот кашида шуд».
   Устод Айнӣ дар ин китоб аз таърихи ҳукмронии аввалин амири манғитии Бухоро Раҳимхон ибни Ҳаким оғоз карда, то ба охирон сулолаи онҳо Амир Олим дар бораи ҳаёту фаъолият, тарзи ҳукмронӣ, авзои сиёсӣ, иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва бархе ҳодисаҳои ба вуқуъпайвастаи даврони онҳо сухан карда, дар охир чунин қайд кардааст: «Муддати ҳукумати Амир Олим аз рӯзи ҷулус (ба тахт нишастан) то рӯзи фирораш аз Бухоро ба ҳисоби қамарӣ: 9 солу 11 моҳу 11 руз ва ба ҳисоби шамсӣ: 9 солу 7 моҳу 25 руз аст. Амирони манғитӣ аз соли 1170 ҳиҷрӣ то соли 1338 муддати 168 сол дар Бухоро ҳукмронӣ кардаанд». Устод Айнӣ китобро бо овардани латифа ҷамъбаст намуда, сарчашмаҳои истифода бурдаашро ёдовар шудааст. Дар охир феҳристи фаслҳо ва саҳоифи онҳо, феҳристи (калимаҳои) хато ва савоб (дуруст) бо муайян намудани саҳифа ва сатри он ҷой дода шудааст.
   Ин китоб соли 1923 ба забони тоҷикӣ ва ҳуруфи форсӣ дар шаҳри Тошканд бо теъдоди 3000 нусха чоп шудааст.
 
   Манбаъ: Пиров, С. Муаррифии "Таърихи амирони манғитии Бухоро"-и Садриддин Айнӣ (чопи соли 1923) [Матн] / С. Пиров // Репертуари китоби солҳои 1922-1930-и Хонаи китоби Тоҷикистон: бо услуби сарчашмашиносӣ. – Душанбе: Кайҳон, 2021. – С.11-12.
 
Китобшиноси дараҷаи I-и шуъбаи
маълумотдиҳӣ-библиографӣ ва омори матбуоти
МД “Хонаи китоби Тоҷикистон”
Пиров СИРОҶИДДИН

ТАНЗИМИ ҲУҚУҚИИ МЕНЕҶМЕНТИ КИТОБДОРӢ ДАР ШАРОИТИ РУШДИ ҶОМЕАИ ИТТИЛООТӢ

Хабар

 

Танзими ҳуқуқии менеҷменти китобдорӣ яке аз омилҳои муҳими рушди фаъолияти китобхонаҳо дар шароити муосири кишвар ба шумор меравад. Дар давраи ҷаҳонишавӣ ва рушди босуръати технологияҳои иттилоотӣ, китобхонаҳо на танҳо ҳамчун макони нигоҳдории китобҳо, балки ҳамчун марказҳои иттилоотӣ, фарҳангӣ ва маърифатӣ фаъолият менамоянд.
Фаъолияти китобдорӣ, пеш аз ҳама ба китобхонаҳо тааллуқ дошта, дар навати худ онҳо ба ҳайси ташкилот баромад мекунанд ва самти асосии фаъолияти онҳо расонидани иттилоот ва маводу маълумоти мухталиф ба муҳақиқон, донишҷуён, унвонҷуён, докторантон, номзадони илм ва қишрҳои ҷомеа мебошад.
Ҳамин тариқ, ҳуқуқи китобдорӣ як қисми ҳуқуқи иттилоотӣ ба ҳисоб рафта, маҷмӯи меъёрҳои ҳуқуқиро дар худ ифода менамояд. Истилоҳи «ҳуқуқи китобдорӣ» ба номи объекти асосии он, яъне китобхона асос меёбад, ки вобаста ба он, ё худ дар алоқамандӣ бо он муносибатҳои ҷамъиятӣ ба низом дароварда мешаванд.
Ҳар чи қадаре, ки заминаҳои ҳуқуқии фаъолияти китобдорӣ ҳамаҷониба вусъат бахшида шавад, ҳамон андоза имконияти рушди соҳаи мазкур зиёд мегардад. Бар замми ин, мушаххасгардонии ҳуқуқи китобдорӣ барои донишмандон, муҳақиқон ва коршиносони муосири соҳаи китобдорӣ ва китобшинос имконият медиҳад, ки проблемаҳои ҷузъӣ ва муҳими ин ҷода ҳалли илмии худро биёбанд.
Инчунин Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи фаъолияти китобдорӣ» низ амал менамояд. Дар доираи ин қонун масъалаҳои ҳуқуқии ташкил, ҳифз ва рушди фаъолияти китобдорӣ дар кишварамон муайян мегардад. Дар шароити муосир қонунгузории соҳаи китобдорӣ ба масъалаҳои нав, аз қабили рақамикунонии китобхонаҳо, ташкили китобхонаҳои электронӣ, ҳифзи мероси фарҳангӣ заминаи хубе фароҳам меорад. Дар баробари ин, сиёсати давлатӣ дар соҳаи фарҳанг ва иттилоот низ ба рушди менеҷменти китобдорӣ таъсири калон мерасонад. Дар ин самт фаъолияти Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон нақши муҳим дорад, чунки сиёсати давлатиро дар соҳаи китобдорӣ амалӣ намуда, фаъолияти китобхонаҳоро ба роҳ меандозад.
Дар шароити имрӯза ташаккули менеҷменти китобдорӣ бомуваффақият анҷом гирифта истодааст. Менеҷменти китобдорӣ на бо манфиатҳои илмию академӣ, балки бештар ба манфиатҳои иҷтимоии ҷомеа ва фаъолияти самароноки китобхонаҳо дар тамоми самтҳо алоқаманд аст. Менеҷменти муосири китобдорӣ талаб менамояд, ки дар баробари риояи меъёрҳои ҳуқуқӣ, усулҳои нави идоракунӣ низ ҷорӣ карда шаванд.
Хулоса Танзими ҳуқуқии менеҷменти китобдорӣ заминаи муҳими фаъолияти самараноки китобхонаҳо буда, барои рушди фарҳанг, баланд бардоштани маърифатнокии ҷомеа ва дастрасии шаҳрвандон ба иттилоот мусоидат мекунад.

 

Саъдӣ Шамсуддинов,
сарнозири шуъбаи нозироти
стандарти нашр ва воридоти
нусхаҳои ҳатмии МД “АМСБРСК –
Хонаи китоби Тоҷикистон”

Маросими ифтитоҳи филиали кафедраи китобхонашиносӣ ва библиографишиносии МДТ “ДДФСТ ба номи Мирзо Турсунзода” дар Муассисаи давлатии “Агентии миллии Созмони байналмилалии рақамгузории стандарти китоб – Хонаи китоби Тоҷикистон”

Хабар

   Санаи 14-уми марти соли 2026 дар Муассисаи давлатии “Агентии миллии Созмони байналмилалии рақамгузории стандарти китоб – Хонаи китоби Тоҷикистон”-и Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон филиали кафедраи китобхонашиносӣ ва библиографишиносии МДТ “ДДФСТ ба номи Мирзо Турсунзода” ифтитоҳ гардид. Дар маросими ифтитоҳи филиали кафедра муовини Вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Бобозода Фаридун Толибҷон ва ректори МДТ “ДДФСТ ба номи Мирзо Турсунзода” муҳтарам Назарзода Маҳмуд Мирзо, олимону адибон ва донишҷӯён иштирок намуданд. Маросимро директори Муассисаи давлатии “Агентии миллии Созмони байналмилалии рақамгузории стандарти китоб – Хонаи китоби Тоҷикистон”-и Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон доктори фалсафа (PhD), доктор аз рӯйи ихтисоси китобхонашиносӣ, библиографишиносӣ ва китобшиносӣ - Зафари Шариф ифтитоҳ намуда, меҳмонону ҳозиринро ба маросими кушодашавии филиали кафедра хайрамақдам намуданд.

   Сипас, Зафари Шариф дар суханронии худ зикр намуданд, ки “тарбияи мутахассисони болаёқат ва ҷавобгӯ ба бозори меҳнат дар маркази таваҷҷуҳи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор дорад. Сарвари давлат дар маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 20-уми январи соли 2020 Вазорати фарҳангро вазифадор намуданд, ки барои тарбияи мутахассисони касбии соҳаи китобдорӣ, ташкили таҷрибаомӯзӣ дар кишварҳои хориҷӣ, ташкили курсҳои омӯзишӣ ва такмили ихтисос чораҷӯӣ намояд. Ифтитоҳи филиали кафедра низ бо дастгирии Вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Сатториён Матлубахон Амонзода ва ба дастгирии ректори МДТ “ДДФСТ ба номи Мирзо Турсунзода” муҳтарам Назарзода Маҳмуд Мирзо дар доираи ин дастуру супоришҳо сурат гирифтаистодааст”.

МАТБУОТ ЯКЕ АЗ МАЪХАЗҲОИ МУҲИМИ ТАЪРИХӢ

Хабар

   Амиршоҳ Ёрмуҳаммадов – муаррих, устоди ДМТ,

Сайобид Азизов – бойгоншинос, корманди

МД “АМСБРСК – Хонаи китоби Тоҷикистон”

   

   Маводҳои барои таҳқиқоти таърихӣ зарур дар манбаъҳои гуногун парокандаанд. Қисми зиёди манбаъҳо оид ба таърихи муосир, пеш аз ҳама дар матбуот ҷой доранд. Дар матбуот манбаъҳои таърихӣ бори аввал ба мубодилоти илмӣ ворид мегарданд ва аҳаммияти онҳо муайян карда мешавад. Аз ин рӯ, матбуот бешубҳа солномаи муосири таърих аст. Нависандаи маъруфи рус Алексей Толстой қайд карда буд, ки «журналистика ақрабаки сониясанҷи таърих аст». Зеро танҳо матбуот имкон медиҳад, ки аз ҷиҳати хронологӣ воқеъа барқарор карда шавад ва он то андозае шарҳи илмии худро низ ёбад. Матбуот дар фаъолияти худ вазифаҳои зеринро иҷро мекунад:

   1.Мардум ва табақаи ҳукмронро бо ахборот таъмин мекунад;

   2.Ба инкишофи маориф мусоидат менамояд;

   3.Инчунин яке аз воситаҳои вақтгузаронӣ низ мебошад;

   Бо ҳамин матбуот инъикоси ақида, сиёсат ва идеологияи давру замони худ аст. Барои муҳаққиқони таърих бештар маводҳои рӯзнома саҳми муҳим доранд. Зеро дар журналҳо асосан натиҷаи таҳқиқот нашр мегардад. Баромадҳои ходимони давлатӣ ва сиёсӣ дар газетаҳо ҳамчун маъхази муҳим ва расмӣ ба ҳисоб мераванд. Дар асри мо, ки асри инкишофи васоити ахбори оммавӣ аст, матбуот ҳамчун ҳаками бузург ва ё «Ҳокимияти чорум» ном гирифтааст. Сиёсати ҳозираро бе матбуот тасавур кардан ғайримкон аст. Аз ин рӯ мегуянд, ки касе телевизионро зери даст дорад, вай бешубҳа мамлакатро зери даст дорад.

  1. Вы здесь:  
  2. Главная
  3. Новости