18-уми декабри соли 2025 бо ташаббуси Муассисаи давлатии «Агентии миллии созмони баналмилалии рақамгузории стандарти китоб-Хонаи китоби Тоҷикистон», конференсияи ҷумҳуриявии илмӣ-назариявӣ таҳти унвони «Нақши Хонаи китоби Тоҷикистон дар ҳифзи таърих ва фарҳанги миллӣ», ки бахшида ба 90-солагии таъсисёбии МД «Хонаи китоби Тоҷикистон» баргузор гардид. Дар ҳамоиш олимону мутахассисони соҳа аз вазорату идораҳои кишвар ширкат намуданд.
Дар забонҳои аврупоӣ калимаи “paper” бо решаи калимаи папирус алоқаманд аст, рустание, ки дар гузашта барои сохтани маводи монанд ба коғаз, ки аз ҷониби мисриён, юнониён ва румиёни қадим истифода мешуд. Масалан, “коғаз” дар забони англисӣ “paper”, дар забони олмонӣ “das papier” ва дар забони фаронсавӣ “le papier” мебошад.
Пайдоиши коғаз дар соли 105-и мелодӣ аз ҷониби Тсай Лун, мушовири императори Чин, сарчашма мегирад. То он вақт дар Чин низ аз бамбук, абрешим ва ғайра асосан ҳамчун маводи ивазкунандаи коғаз истифода мешуданд.
Тсай Лун пас аз кўшишҳои зиёд, аввалин шуда принсипи асосии технологияи истеҳсоли коғазро кашф кард. Истеҳсоли коғаз аз намудҳои гуногуни ашёи хоми нахдор имконпазир гардид. Ин навовариҳо роҳро барои истеҳсоли коғаз ҳамвор карданд ва онро нисбат ба маводҳои навиштании пешина дастрастар гардонданд.
Баъдтар раванди коғазсозӣ такмил дода шуд, ширеш, крахмал ва рангҳои табиӣ барои баланд бардоштани қувват илова карда шуданд.
Рӯзи 4 декабри соли 2025 дар шаҳри Москваи Федератсияи Россия маросими ҷоизасупории ғолибони Озмуни VII байналмилалии «Санъати китоб»-и кишварҳои аъзои ИДМ бо ширкати 7 кишвари аъзои ИДМ ва беш аз 60 нашриёт доир гардида, Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар озмуни мазкур муовини Вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон, Шоири халқии Тоҷикистон Давлат Сафар намояндагӣ намуд.
Ба озмун ноширони кишварҳои ширкаткунанда китобҳои худро аз рӯи номинатсияҳои «Иттиҳод», «Ватани ман», «Муколамаи фарҳангҳо», «Китоб барои кӯдакону наврасон», «Илм ва маориф», «Китоби мусаввар», «Санъати тасвирсозӣ», «Дар Иттиҳод нашр шудааст» пешниҳод намуданд.
Озмунро, Намояндаи махсуси Президенти Федератсияи Россия оид ба ҳамкориҳои байналмилалии фарҳангӣ ва ҳамраиси Бунёди байнидавлатии ҳамкориҳои гуманитарӣ (МФГС) Михаил Швидкой ифтитоҳ намуда, вобаста ба ҳадафи баргузории озмун, ки баҳри ҳавасмандгардонии барҷастатарин ташаббусҳо дар соҳаи нашри китоб, баланд бардоштани фарҳанги нашри китоб ва рушди санъати китоб дар кишварҳои муштаракулманофеъ ва дастгирии фазои муштараки фарҳангии ИДМ равона гардидааст, суханронӣ намуд.
Боиси сарфарозист, ки тибқи қарори ҳайати доварони Озмуни VII байналмилалии «Санъати китоб»-и кишварҳои аъзои ИДМ китоби Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон «Мавлоно ва тамаддуни инсонӣ» дар номинатсияи «Муколамаи фарҳангҳо» сазовори ҷойи якум гардид.
Дар умум ноширони Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Озмуни мазкур дар номинатсияҳои мухталиф бо 9 ҷоизаи байналмилалӣ қадрдонӣ шуданд.
Мавриди зикр аст, ки қаблан низ китоби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон «Нигоҳе ба таърих ва тамаддуни ориёӣ» дар номинаи «Илм ва ҳаёт» («Наука и жизнь») ғолиби Озмуни байналмилалии «Санъати китоб»-и кишварҳои аъзои ИДМ шуда буд.
Бояд тазаккур дод, ки Озмуни байналмилалии «Санъати китоби кишварҳои узви ИДМ» аз соли 2004 ҳамасола баргузор гардида, он бо ибтикори Шӯрои байнидавлатии ҳамкорӣ дар соҳаи матбуоти даврӣ, нашри китоб, паҳнкунии китоб ва полиграфӣ ва бо дастгирии Бунёди байнидавлатии ҳамкориҳои гуманитарӣ давлатҳои аъзои ИДМттиҳоди Давлатҳои Мустақил баргузор мегардад.
Манбаъ: Маркази матбуоти Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон
Баёнов, М. Адабиёт, матбуот, публитсистика [Матн] / М. Баёнов; муҳ.: С.Ҳ. Шосаидзода, С.С. Нодирзода. – Душанбе, 2025. – 174 с.; 21 см. – 200 н. – ISBN 978-9906-9902-3-3
Мундариҷа: Пешгуфтор. – С.3-5; Мақоми бойгонии матбуоти даврии МД «Хонаи китоби Тоҷикистон». – С.6-14; Назаре ба матолиби адабии солҳои 1924 -1926-и рӯзномаи «Овози тоҷик». – С.15-31; Шарҳи ҳоли илмӣ ва фаъолияти эҷодии аввалин муҳаррири «Овози тоҷик». – С.32-53; Мавзуъ ва аҳаммияти назми публитсистӣ дар рӯзномаи «Тоҷикистони сурх» (солҳои 1925-1929). – С.54-70; Сарвар – яке аз саромадони назми публитсистии матбуоти солҳои 20-ум ва 30-юми садаи ХХ. – С.71-107; Анъанаи шеърбахшӣ ба матбуоти даврӣ дар солҳои 20-ум ва 30-юм асри ХХ. – С.108-147; Мунирхон Муинзода – шоир, тарҷумон ва яке аз аввалин ходимони матбуоти даврии тоҷик. – С.148-165; Назари иҷмолӣ ба рӯзгори Фахриддини Роҷӣ ва Тамҳиди Самарқандӣ. – С.166-172.
