Гузаштагони мо аз замонҳои қадим вобаста ба фаслҳои гуногуни сол ва дигаргуншавии аҳволи табиат ҷашнҳои зиёдро таҷлил мекарданд, аз қабили Наврӯз, Меҳргон, Сада, Тиргон ва ғайра. Албатта, ҳар якеи онҳо ба унсурҳои моддӣ ва ҳодисоти табиат ба мисли обу хок, замину осмон, боду ҳаво, барфу борон, гармову сармо, оташу нур, равшанию торикӣ, кӯтоҳию дарозӣ ва баробаршавии шабу рӯз иртибот дошта, ҳамчун пайвандгари муҳаббати инсон ба табиат, баёнкунандаи эҳёи аносири табиат ва манофеи онҳо, оғози корҳои баҳорӣ, истифодаи неъматҳои табиат ва қадрдонӣ аз онҳо дониста шудаанд. Мутаасифона, ҷашнҳои болозикр муддате (замони пеш аз истиқлол) аз доираи иду ҷашнҳои расмӣ канор монда буданд, аммо онҳо дар ёду қалб ва анъанаву одоти халқи тамаддунсозу фарҳангдӯсти тоҷик мақоми хоссаву мондагор доштанд. Гарчӣ пас аз солҳои 1980 таҷлили қадимтарин ва фархундатарин ҷашни миллии мо – Наврӯз бо вижагиҳояш тақвият меёфт, лек ҳанӯз ба мақом ва моҳияти аслии худ нарасида буд. Хушбахтона, Наврӯз баъди соҳибистиқлолиятии кишвар ҷойгоҳи хосса пайдо кард ва дар радифи ҷашнҳои Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷиикисто ва Рӯзи Ваҳдати миллӣ қарор гирифт. Албатта, ин иқдом бо ташаббус ва талошҳои пайвастаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, инчунин муҳаққиқону донишмандони фарҳангдӯсти тоҷик ба амал вайваст.
Наврӯз, ки тӯли таърих марзҳоро убур карда, ҳатто ба фарҳанги миллатҳои ҳамҷавор ворид шуда буд, дар ибтидои асри XXI ба таври расмӣ аз ҷониби созмонҳои бонуфузи байналмилалӣ эътироф ва тасдиқ гардид. Созмони ЮНЕСКО дар соли 2009 Наврӯзро ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддии башарият даровард. Санаи 18-уми феврали соли 2010 бошад, бо пешниҳоди Ҷумҳурии Тоҷикистон ва кишварҳои минтақаи Наврӯз дар ҷаласаи 64-уми ассамблеяи генералии Созмони Миллали Муттаҳид, зери фасли 49, ки “Фарҳанги ҷаҳон” ном дорад, қатъномаи “Рӯзи ҷаҳонии Наврӯз” ба тасвиб расид. Дар қатънома дарҷ гардид, ки ҳамасола дар дунё 21 – уми март ҳамчун “Рӯзи байналмилалии Наврӯз” таҷлил ёбад ва аз кишварҳои ҳавзаи Наврӯз даъват шуд, ки ҳар сол Наврӯзро бо шаҳомат ҷашн гиранд, инчунин дар густариши суннатҳои он ҳиссагузор бошанд. Ғайр аз ин, Марказҳои илмии давлатҳои ҳавзаи Наврӯз бояд роҷеъ ба таърих ва вижагиҳои неки он пажуҳишҳоро анҷом дода, дар муаррифии он нақши худро гузоранд.
Ҳуқуқи инсон ва мушкилоти замони муосир: маводи конференсияи байналмилалии илмию назариявӣ бахшида ба таҷлили Рӯзи байналмилалии ҳуқуқи инсон, 80-умин солгарди таъсисёбии СММ, эълон гардидани солҳои 2025-2030 “Солҳои рушди иқтисоди рақамӣ ва инноватсия” ва қабул гардидани қатъномаи СММ зери унвони “Нақши зеҳни сунъӣ дар фароҳам овардани имконоти навин барои рушди устувор дар Осиёи Марказӣ” 5-уми декабри соли 2025 [Матн] = Права человека и проблемы современности: материалы международной научно-теоретической конференции посвящённой празднованию Международного дня прав человека, 80-летия ООН, объявления 2025-2030 годов «Годами цифровой экономики и инноваций» и принятия резолюции ООН “Роль искусственого интеллекта в создании новых возможностей для устойчивого развития в Центральной Азии” 5-декабря 2025 года / муҳ. масъул: Ҷ. Саъдизода, Ф.М. Шоев, У.Э. Бобозода; муҳ. илмӣ ва мусаҳҳеҳон: Н.И. Бобоева, Ш.Ф. Искандаров, С.О. Вализода [ва диг]. – Душанбе: Моҳи Мунир, 2025. – 840 с.; 25 см. – Сарл. бо забонҳои тоҷ., рус. – Матн бо забонҳои тоҷ., рус., англ. – 200 н. – ISBN 978-9906-702-45-4 Мундариҷа: Пешгуфтор. – С.10-11; Сухани муқаддимавӣ. – С.12-13; Раҳмон О.Э. Ҳуқуқҳои репродуктивӣ ва баробарии гендерии занон. – С.14-18; Идизода Ф.Ф. Асосҳои ҳуқуқии дипломатияи парлементии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. – С.19-33; Насриддинзода Э.С., Сайфуддинзода Ф.С. Нақши ВАО дар ташаккули фарҳанги ҳуқуқӣ ва механизми ҳуқуқии фаъолияти он. – С.34-41; Холиқзода А.Ғ. Сиёсисозии дин омили хатарҳо ва таҳдидовар: таҳлили сиёсӣ-ҳуқуқ. – С.42-56;
Сатторов, Д.С. Биоразнообразие и ресурсы дикорастущих лекарственных растений на некоторых участках ущелья Ромит [Текст]: монография / Д.С. Сатторов; ред. Ш. Шотемура, Г. Мамаджанова. – Душанбе: Дониш, 2025. – 236 с.: цветной рис., табл.; 20 см. – 30 экз. – ISBN 978-99985-24-06-04 Оглавнение: Предисловие. – С.7; Введение. – С.8; Глава 1. Объекты и методы исследования. – С.12-26; Глава 2. Биоразнообразие дикорастущих лекарственных растений на исследованных участках. – С.27-74; Глава 3. Ресурсо-ведческая характеристика и запасы сырья промысловых зарослей дикорастущих лекарственных растений ущелья Ромит. – С.75-124; Глава 4. Оценка экологической безопасности лекарственного растительного сырья. – С.125-129; Глава 5. Семенная продуктивность лекарственных растений. – С.130-150; Глава 6. Вегетативное разможение лекарственных растений выводы практические предложения библиографический список. – С.151-232.
Қаюмова, Д.А. Стратегияи миллии фаъолгардонии нақши занон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун роҳнамо оид ба саҳми занон дар соҳаи омӯзиши пиряхҳо [Матн] = Национальная стратегия активизации роли женщин в Республике Таджикистан: как путиводитель в провижении женщин в сфере изучения ледников / Д.А. Қаюмова. – Душанбе: Дониш, 2025. – 42 с.: расми ранга.; 20 см. – Сарл. бо забонҳои тоҷ., рус., англ. – Матн бо забонҳои тоҷ. русс, англ. –100 н. – ISBN 978-99985-24-25-5 Мундариҷа: Муқаддима. – С.6-7; Занони пиряхшинос – падидаест, ки дар боаи онҳо бештар аз пештар сухан бояд кард. – С.7-8; Корҳои экспедитсионӣ гулҳои эделвейс ҳамчун рамзи “Анҷумани занони пиряхшинос”. – С.8-17; Таъсиси озмоишгоҳи “Сифати об, изотопҳо ва санитария”дар муассисаи давлатии илмии “Маркази омӯзиши пиряхҳои Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон”. – С.17-20; Дурнамо: Таъсиси озмоишгоҳи минтақавӣ. – С.20-22; Саҳми анҷумани мазкур дар рафти баргузории конференсияҳои сатҳи байналмилалӣ ва форумҳо. – С.22-29; 21-уми март рӯзи байналмилалии ҳифзи пиряхҳо. – С.29-35; Дар бораи мо менависанд. – С.35-38; Иштирок ва суханрониҳо дар рафти баргузориҳои конференсияҳои байналмилалӣ ва форумҳо. – С.38-41; Дар бораи муаллиф. – С.41-46; Миннатдорӣ. – С.46.
Ҳар як Паёми Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мужда аз зиндагии ободу созандаро барои фардои дурахшони кишвар башорат медиҳад. Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷиҳати рушди соҳаҳои иқтисодиёт-иҷтимоиёт ва фарҳанг, ки ҳамчун самти афзалиятноки сиёсати давлат ба шумор меравад, таваҷҷуҳи хоса зоҳир менамояд. Тазаккур бояд дод, ки тамоми арзишҳои сиёсӣ ва давлатӣ, ки имрӯз миллат ба он мушарраф гаштааст, маҳз аз соҳаи фарҳанг ибтидо мегирад. Зикр намудан ба маврид аст, ки бахшида ба истиқболи ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатӣ аз ҳисоби маблағҳои буҷетӣ сохтмон ва барқарорсозии 14 муассисаи соҳаи фарҳанг идома дорад. Воқеан, дар баробари китобхона ва Осорхонаи миллӣ бунёди Театри миллӣ падидаи нодире хоҳад буд, ки дар минтақа бемисл аст. Имсол дар арафаи ҷашни бошукӯҳи миллат 35-солагии Истиқлоли давлатӣ ин боргоҳи ҳунар шароитҳои хуби эҷодӣ ба истифода дода мешавад, ки ин омил падидаи неки фарҳангӣ ба аҳли ҳунару эҷод ба шумор меравад. Бо дастуру ҳидоятҳои фарҳангпарваронаи Пешвои миллат дар замони соҳибистиқлолӣ соҳаи фарҳангу санъат дар кишвар рушду нумӯъ намуда, аҳли зиё ва соҳибқаламони соҳибистеъдод ва ҳунармандони асил таҳти ғамхории бевоситаи Ҳукумати мамлакат қарор доранд.
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паём ба Маҷлиси Олӣ «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» барои вусъат бахшидан ба равандҳои инноватсионӣ ва истифодаи ҳамаҷонибаи имконияти технологияҳои рақамӣ дар иқтисодиёт солҳои 2025-2030-ро дар Тоҷикистон Солҳои рушди иқтисоди рақамӣ ва инноватсия эълон намуданд. Татбиқи инноватсия дар фаъолияти китобдорӣ низ дар шароити имрӯзаи китобхонаҳо яке аз самтҳои муҳим ва афзалиятнок ба ҳисоб меравад. Инноватсия ҳамчун воситаи нав ва барои амалия басе муфиде фаҳмида мешавад, ки ҷиҳати қонеъ кардани ниёзҳои иҷтимоӣ пешбинӣ шуда, ҳамзамон қисми ҷудонашавандаи раванди инноватсионӣ мебошад. Фаъолияти инноватсионӣ ҳамчун раванди мураккаби эҷод, паҳнкунӣ, татбиқ ва азхудкунии инноватсия барои навсозӣ ё боз ҳам беҳтар қонеъ гардонидани талаботи хонандагони китобхона арзёбӣ мегардад. Шартҳои ҳатмии равандҳои инноватсионӣ инҳо ба шумор мераванд: ташкили низоми интегралии иттилоот дар бораи инноватсия ва ташкили раванди инноватсионӣ.
Инноватсияҳои китобдорӣ ҳамчун самти нави таҳқиқоти илмӣ дар китобхонашиносӣ ниҳоят мураккаб буда, хусусияти байнисоҳавӣ дорад, чунки он дастовардҳои илмҳои гуногун-назарияи умумии инноватсия ва илм, педагогика, психология, менеҷмент, маркетинг, китобхонашиносӣ ва иттилоотро муттаҳид мекунад. Дар замони муосир, ки рушди устувори ҷомеаро тақозо дорад, афзун намудани самараи амалии фаъолияти инноватсионии китобхонаҳо хеле муҳим аст, зеро натиҷаи ниҳоии фаъолияти онҳо ба пешрафти дигар соҳаҳои ҳаёти ҷомеа таъсир мерасонад. Дар натиҷаи муқоисаи андешаҳои мутахассисони соҳаҳои гуногун оид ба пайдарҳамии татбиқи равандҳои инноватсионӣ, омӯзиши онҳо бо назардошти хусусияти соҳаи китобдорӣ имкон медиҳад, ки технологияи зерини татбиқи онҳоро пешниҳод кунем: — дарки зарурати тағйирот ва ташаккули идеяи навоварии дилхоҳ, мақсаду вазифаҳои асосӣ барои тағйироти зарурӣ дар китобхона; — таҳлили бозори инноватсионӣ, ҷустуҷӯ ва интихоби қарорҳои тайёри инноватсионие, ки барои истифода мувофиқ аст, баҳодиҳии онҳо, муайян намудани мутобиқат ба шароити китобхона, таҳияи лоиҳаи татбиқ; — фармоиш оид ба рушди инноватсия дар объекти инноватсионӣ ё таҳияи мустақилонаи идеяи инноватсионии худ дар асоси усулҳои тарҳрезишудаи инноватсионӣ; — озмоиши инноватсия ва амалисозии таҷрибавии он; — арзёбии имконияти пахш (паҳн) ва фурӯши лоиҳаи инноватсионӣ (аз ҷумла идеяи инноватсионӣ); — тартиб додани барномаи таъминоти методии татбиқ дар амалия; — инкишофи инноватсия, пешбурди он дар доираи касбӣ, пайвастан бо амалияи китобдорӣ ва ғайра.
